Hoe groot moet mijn expansievat zijn?

Cv-water bijvullen

Alleen nodig als de koude druk lager is dan je toestel voorschrijft. Dit is voor een installatie met een losse vulslang; een automatische vulvoorziening heeft een eigen werkwijze.

1. Laat afkoelen. Zet de verwarming uit volgens de handleiding. Controleer welke koude vuldruk nodig is.
2. Sluit de slang aan. Sluit hem aan op de koudwaterkraan, vul de slang met water en draai de kraan dicht. Sluit de gevulde slang aan op de vulkraan van de cv.
3. Vul langzaam. Open eerst de waterkraan en daarna voorzichtig de cv-vulkraan. Houd de drukmeter in de gaten.
4. Stop bij de voorgeschreven druk. Sluit eerst de cv-vulkraan en daarna de waterkraan.
5. Rond af. Koppel de slang los en vang het restwater op. Plaats de afsluitdop terug en zet de verwarming weer in de normale stand.

Ontlucht alleen als daar aanleiding voor is en controleer daarna opnieuw de koude druk. Moet je vaak bijvullen, laat dan de oorzaak onderzoeken.

Gebaseerd op de bijvulinstructie van Nefit Bosch. De handleiding van jouw toestel gaat voor.

Kort antwoord

De vatmaat hangt af van de waterinhoud, hoogste temperatuur, hoogte, koude vuldruk en voordruk. Het vat moet bij die instellingen zowel uitzetting als een waterreserve kunnen opvangen. Een berekening bij 1,3 bar koud geldt dus niet vanzelf bij 1,8 of 2 bar.

Om te onthouden

• Water zet uit als het warm wordt. Van koud tot 80 °C is dat bijna 3 procent, tot 60 °C ongeveer 1,7 procent.
• Het vat kan maar een deel opnemen. Er zit gas in dat samengedrukt wordt. Hoe dichter de voordruk bij de veiligheidsklep zit, hoe minder water erin past.
• Voordruk net onder de vuldruk. Wij nemen 0,3 bar onder de druk waarmee je koud vult, en nooit lager dan het water boven het vat: per 10 meter ongeveer 1 bar, plus een kleine marge.
• Vloerverwarming en een buffervat tellen zwaar mee. Daar zit veel water in.

Voorbeeld

Cv-ketel, 8 radiatoren, één verdieping boven het vat
In de installatie zit ongeveer 74 liter water
Bij 80 °C komt daar 2,1 liter bij
Koud staat er 2,7 liter reserve in het vat, tussen voordruk en vuldruk
Rekenvoorbeeld: koud 1,8 bar, aangenomen voordruk 1,5 bar
Passende gangbare maat in dit model: 25 liter
Dit is geen persoonlijk vuladvies

Zo rekenen we

Eerst schatten we hoeveel water er in de installatie zit: 7 liter per radiator, de leidingen ernaartoe (15 meter per radiator), het toestel, en bij vloerverwarming de lengte van de buis in de vloer. "Eén kamer" rekenen we als 25 m², "beneden" (de hele benedenverdieping) als 50 m² en "overal" als 100 m². Weet je de inhoud, vul die dan in de hele berekening in.

Dan rekenen we uit hoeveel dat water uitzet tussen het vullen (10 °C) en de hoogste temperatuur: 80 °C bij een cv-ketel, 60 °C bij een warmtepomp.

De gekozen koude vuldruk is een afzonderlijk uitgangspunt. Bij “weet ik niet” rekenen we zichtbaar een voorbeeld bij 1,8 bar. De aangenomen minimale werkdruk (1,0 bar plus 0,2 bar marge) is een controlegrens, geen aanbevolen vuldruk. Gebruik de voorgeschreven druk van het toestel en de installatie.

Als je geen voordruk opgeeft, rekent het model met 0,3 bar onder de koude vuldruk, en niet onder de waterkolom plus 0,2 bar. Per verdieping schatten we 2,8 meter. Dit is een aanname over de instelling, niet de gemeten voordruk van je vat. Alle drukken gelden ter hoogte van het expansievat; een drukmeter op een andere hoogte vraagt een correctie.

Als eigen rekenkeuze nemen we 1 % waterreserve, minimaal 2 liter. Die moet bij de gekozen vuldruk in het vat passen. Bij de hoogste temperatuur blijven we 0,5 bar onder de aangenomen veiligheidsklep van 3 bar. We kiezen de eerstvolgende gangbare maat die zowel reserve als uitzetting haalt. Een andere voordruk of reserve-eis kan een andere maat opleveren; beide zijn aanpasbaar in de hele berekening.

Lees hoe Rekenvak rekent, met alle aannames en bronnen.

Getallen bijgewerkt op wo 14 okt 2026. De versie van de berekening staat in de hele berekening.

Vragen